АИВ/ЖИКС

ВИЧ. Симптомдор жана профилактика

276

01.12.2022 Mare

Жыл сайын 1-декабрь күнү Бүткүл дүйнөлүк СПИДке каршы күрөшү күнү белгиленип келет.

Бул күн ВИЧ-инфекциясынын жайылышынан улам пайда болгон СПИД эпидемиясына коомчулуктун маалымдуулугун жогорулатуу максатында белгиленет.

Бул жылы: «Теңдиктин мезгили!» деген ураан астында өтүп жатат.

ВИЧ коомдук саламаттыкты сактоонун негизги глобалдык көйгөйү бойдон калууда, бүгүнкү күнгө чейин 40,1 миллион [33,6–48,6 миллион] өлүмгө дуушар болгон.

2021-жылы 650 000 [510 000–860 000] адам ВИЧ оорусу менен байланышкан себептерден каза болуп, 1,5 миллион [1,1–2,0 миллион] адамдан жаңы ВИЧ инфекциясы катталган.

ВИЧ инфекциясын толук айыктыруу мүмкүн эмес.

Бирок, ВИЧти жана башка ооруулардан инфекцияларды алдын алуу, диагностикалоо жана дарылоо, бейтаптарды багуу боюнча эффективдүү инструменттердин жеткиликтүүлүгүнүн жогорулашы менен АИВ-инфекциясы айыккыс өнөкөт ооруга айланды, ал эми ВИЧ менен жашаган адамдар узак жана дени сак жашай алышат. 2021-жылдын аягында дүйнө жүзү боюнча болжол менен 38,4 миллион [33,9–43,8 миллион] ВИЧ менен жашаган адам болгон, алардын үчтөн экиси (25,6 миллион) ДСУнун Африка аймагында жашаган. Адамдын иммундук жетишсиздигинин вирусу (ВИЧ) иммундук системага чабуул жасап, дени сак адамдын иммундук системасын алсыздатат.

ВИЧ. Симптомдор жана профилактика

🔸 ысытма,

🔸диарея,

🔸жөтөл.

Дарыланбаган бейтаптар кургак учук, криптококктук менингит, оор бактериялык инфекциялар жана лимфома жана Капоши саркомасы сыяктуу олуттуу ооруларга чалдыгышы мүмкүн.

Инфекциянын өтүү механизмдери

ВИЧ жуккан адамдардын ар кандай дене суюктуктары аркылуу жугушу мүмкүн:

⏺️кан аркылуу

⏺️ эмчек сүтү

⏺️ уруктук суюктук жана кындык агындысы.

ВИЧ энеден балага кош бойлуу жана төрөт учурунда да жугушу мүмкүн.

Белгилей кетчү нерсе, ВИЧ-инфекциясы бар адамдар ART менен ооруган жана вирусту басууга жетишкен адамдар АИВти жыныстык өнөктөштөрүнө жугузбайт.

Ошондуктан, АИВ менен жашаган адамдардын ден соолугун чыңдоо үчүн гана эмес, АИВ-инфекциясынын андан ары жайылышын алдын алуу үчүн АРТга эрте жетүүнүн жана карманууну колдоонун мааниси чоң.

Тобокелчилик факторлору

АИВ инфекциясын жугузуу коркунучун жогорулаткан жүрүм-турум жана шарттар төмөнкүлөрдү камтыйт:

– корголбогон аналдык же вагиналдык жыныстык катнаш;

– башка жыныстык жол менен жугуучу инфекциянын (ЖЖБИ) болушу, мисалы, сифилис, герпес, хламидиоз, гонорея жана бактериалдык вагиноз; жыныстык катнаштын контекстинде спирт ичимдиктерин жана баңги заттарды зыяндуу колдонуу;

– инъекциялык препараттарды киргизүүдө булганган ийнелерди, шприцтерди жана башка инъекциялык жабдууларды жана дары эритмелерин чогуу пайдалануу;

– инъекцияларды жасоодо, кан куюуда, ткандарды алмаштырууда жана терини кесүүдө же тешүүдө стерилдүү эмес аспапты колдонууну камтыган медициналык процедураларды жүргүзүүдө коопсуздук чараларын сактабоо; жана

– ийненин кокусунан жаракат алганы, анын ичинде медицина кызматкерлеринин арасында.

Өбүү, кучакташуу жана кол алышуу, же жеке буюмдарды бөлүшүү, тамак-аш же суу ичүү сыяктуу кадимки күнүмдүк контакт инфекцияны өткөрбөйт.

ВИЧти экспресс-тесттердин жардамы менен аныктоого болот, алар ошол эле күнү жыйынтыгын чыгарат.

Алдын алуу

ВИЧ-инфекциянын коркунучун тобокелдик факторлорунун таасирин азайтуу аркылуу азайтууга болот. Көбүнчө айкалыштырылган ВИЧтин алдын алуунун негизги ыкмалары төмөнкүлөрдү камтыйт:

– эркек жана аял презервативдерин колдонуу;

— алдын алуу, ВИЧке жана ЖЖБИге текшерүү жана консультация берүү;

– ыктыярдуу медициналык эркектерди сүннөткө отургузуу (VMMC);

— алдын алуу үчүн антиретровирустук препараттарды (АРВ) колдонуу (оозеки PrEP жана дапивирин кындын шакекчелери жана узакка созулган инъекциялык каботегравир сыяктуу узак таасирдүү препараттар);

— инъекциялык баңги затын колдонуучулар үчүн зыянды азайтуу ыкмалары;

— ВИЧтин энеден балага жугушун жоюу.

Categories: АИВ/ЖИКС

Leave a Reply

Your email address will not be published.