Ушул жылы сентябрь бизди күндүзгү жылуулугу менен кубандырууда, бирок күз акырындап өз нугуна түшүп келе жатат. Күздүн башкы айлакердиги – температурадагы күчтүү айырмачылыктар. Эгерде түш мезгилинде күн жай айындагыдай кактаса, эртең менен кечинде көчөдө сезилерлик салкын тартып, нымдуу жана кескин шамал согуп турат. Дал ушул өткөөл мезгилде, организм күзгү режимге ылайыкташа электе коргонуу күчтөрү убактылуу начарлашы мүмкүн, мындан улам КДВО жана гриппке оңой эле кабылышыбыз ыктымал.
Күздөгү аба ырайынын өзгөрүүлөрүнө капыстан дуушар болуп калбоо үчүн бүгүнтөдөн эле бүт үй-бүлөнү коргоо үчүн жөнөкөй жана туура адаттарды жайылтууну баштагыла.
1. Алдама жылуулукка азгырылбагыла (Көп кабат кийинүү эрежеси)
Күзүндө ооруга чалдыгуулардын көп кездешүүчү себептеринин бири – туура эмес тандалган кийим. Эртең мененки салкында үйдөн жылуу күрмө менен чыгып алып күндүз катуу тердешибиз мүмкүн. Андан кийин кечки кескин шамалдын таасири астында үшүп калууга дуушар болооруң айдан ачык. Мындан улам дем алуу жолдорунун кан тамырлары тарыйт, жергиликтүү иммунитет төмөндөйт жана бизге респиратордук инфекциялардын чабуул коюусу оңой болуп калат.
- Эмне кылуу керек: Көп катмарлуу принцип боюнча кийингиле. Негизги катмар (футболка же жеңил көйнөк), үстүнөн — кардиган же жеңил свитер, ал эми эртең мененки же кечки суук болгон учурларга – жука күрмө же плащ. Мындай кылуу менен өтө ысып кетүүгө дагы, үшүп калууга дагы жол бербестен күн ичинде гардеробду оңой эле жөнгө сала аласыңар. Жаныңарга кечкиге сөзсүз жука моюн орогуч ала жүргүлө.
2. Жылуу убакта үйдү желдетип алгыла
Көчөдө чыныгы суук башталганга чейин бизде ден соолукту табигый жол менен колдоо мүмкүнчүлүгү бар. Жабык, сейрек желдетилүүчү бөлмөлөрдө аба туруп калат. Эгерде бөлмөдө буга чейин эле инфекция жуктуруп алган (али симптомдору жок болсо дагы) адам бар болсо, желдетилбеген мейкиндикте КДВО козгогучтарынын топтолуусу тынымсыз өсөт.
- Эмне кылуу керек: Терезелерди азыраак желдетүү режиминде кармагыла же аларды күнүнө бир нече жолу 10 мүнөткө чоң ачып тургула. Таза аба батирдеги микроклиматты жаңылайт жана бир күн ичинде топтолуп калган бардык патогендерди таптакыр жууп кетет.
3. Жылытуучу күзгү рационго өткүлө
Күз — бул түшүм жыйноонун кайнаган учуру жана организмди табигый колдоо үчүн жакшы убакыт. Дарыканадагы жасалма кошулмалардан айырмаланып, мезгилдүү жаңы азыктар организм тарабынан абдан натыйжалуу сиңирилет жана денеге суукка ыңгайлашуу үчүн зарыл болгон ресурсту берет.
- Эмне кылуу керек: Муз кошулган муздак жайкы суусундуктарды акырындап жылуу мөмө чайларына (чычырканак, ит мурун, брусника же имбирь) алмаштыргыла. Күнүмдүк менюга жаңы жашылча, болгар калемпири, помидор, ашкабак жана алма кошкула, алар табигый витаминдерге бай. Бөлмө температурасындагы таза сууну жетишерлик ичкиле – ал мурун жана тамактын былжыр челдеринин кургашына жол бербестен туура нымдуулук тең салмактуулугун кармап турат.
4. Коомдук инфекцияларды сыртта калтыргыла
Сентябрдын башталышы менен бардыгы эс алуу өргүүлөрүнөн кайтышат, балдар мектепке жана бала бакчаларга барышат, ал эми коомдук транспорт кайрадан адамдарга толот. Жабык мейкиндиктерде КДВО же грипптин булагына бет келишүү тобокелчилиги эселеп жогорулайт. Көп учурда биз оорулардын козгогучтарын – кармагычтарды же эшик туткаларын кармагандан кийин алакандарыбыз менен үйгө өзүбүз алып киребиз.
- Эмне кылуу керек: Бүт үй-бүлөнү башкы эрежеге – көчөдө же кеңседе кир колдор менен бет, мурун жана көздү кармалабоого үйрөткүлө. Үйдүн босогосун аттарыңар менен биринчи кезекте колду жылуу суу менен самындап жууганга жөнөгүлө (20 секунддан кем эмес). Ошондой эле телефондун экранын жана кутусун электроникага арналган атайын нымдуу кол аарчылар менен сүртүүнү адатка айландыргыла, анткени биз коомдук жайлардагы буюмдардын беттерин кармагандан кийин дароо эле гаджетти кармайт эмеспизби.
5. Организмге күз айына ыңгайлашууга жардам бергиле
Күзүндө жарык күндүн кыскарышы – бул нерв системасы үчүн физиологиялык стресс. Эгерде буга топтолгон чарчоо жана өнөкөт чала уйку кошулса, организмдин жалпы каршылык көрсөтүүсүн начарлатуу менен иммундук системанын ресурстары азаят.
- Эмне кылуу керек: Уктоо үчүн убакытты үнөмдөбөгүлө. Суткасына 7–8 сааттан кем эмес уктоого жана түн ортосуна чейин жатууга аракет кылгыла. Жакшы желдетилген салкын уктоочу бөлмөдөгү толук баалуу түнкү эс алуу – бул денеге калыбына келүүгө жана салкын күзгү иш күндөргө даярдануу мүмкүнчүлүгүн берүүнүн жакшы ыкмасы.
Өзүңөрдү жана үй-бүлөңөрдү сактагыла! Ушул күз жылуу, жайлуу жана саламат болсун.