Эмдөө жугуштуу оорулардан жана алардын оор кесепеттеринен коргонуунун эң натыйжалуу ыкмаларынын бири бойдон калууда. Тескерисинче, эмдөө менен камтуунун төмөндөшү инфекциялардын жайылышына жана жаңы очоктордун пайда болушуна шарт түзөт, өзгөчө калктын аярлуу топтору үчүн коркунуч жаратат.
Кыргызстандагы кызамык боюнча кырдаал бүгүнкү күндө мүмкүн болгон кесепеттерин айкын көрсөтүп турат. 2023–2025-жылдары өлкөдө кызамыктын 30 388 учуру катталып, алардын арасында оор татаалдашуулар жана өлүм учурлары болгон. 2026-жылдын январь–сентябрь айларында дагы 680 учур катталган. Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлигине караштуу Республикалык иммунопрофилактика борборунун маалыматы боюнча, 2023–2025-жылдары кызамык менен ооругандардын арасында 9 708 пневмония, 3 498 ичеги-карын татаалдашуусу, 15 энцефалит жана 26 өлүм учуру катталган.
«Ар бир ата-эне эмдөө эмне үчүн жүргүзүлөрүн, вакциналардын сапатына кандай талаптар коюларын жана бала иммундук коргоосуз калганда кандай тобокелдиктер жараларын билүүгө укуктуу. Саламаттык сактоо министрлигинин негизги милдети — калкты ишенимдүү маалымат, сапаттуу вакциналар жана профилактикалык эмдөөлөрдү өз убагында алуу мүмкүнчүлүгү менен камсыз кылуу. Ошол эле учурда эмдөөнүн жоктугу баланын билим алууга болгон укугун автоматтык түрдө жана туруктуу чектөө дегенди билдирбейт», — деп белгиледи Кыргыз Республикасынын саламаттык сактоо министринин орун басары Гүлбара Ишенапысова.
«Эмдөө ар бир баланы гана эмес, бүтүндөй коомду, анын ичинде жаңы төрөлгөн ымыркайларды, иммунитети алсыз адамдарды жана медициналык себептерден улам эмдөө ала албаган адамдарды да коргойт. Бүгүн эмдөө жүргүзүү менен биз эртең оорулардын, майыптыктын жана өлүмдүн алдын алабыз», — деп белгиледи ДССУнун вакцина менен алдын алууга мүмкүн болгон оорулар жана иммунизация маселелери боюнча кызматкери Жанара Бекенова.
Вакциналардын коопсуздугу жана сапаты бир нече деңгээлде көзөмөлдөнөт. Кыргызстан вакциналарды ЮНИСЕФтин эл аралык механизми аркылуу сатып алат. Жеткирүүгө сапаттын эл аралык стандарттарына жооп берген жана ДССУнун алдын ала квалификациясынан өткөн продукциялар гана кабыл алынат. Өлкө ичинде да вакциналар тиешелүү каттоо жана контролдоо жол-жоболорунан өткөрүлөт, ал эми аларды сактоо жана ташуу иштери «муздак чынжыр» талаптарына ылайык жүзөгө ашырылат.
«Эмдөө оорулардын алдын алат, балдардын мектептеги сабактарды калтырбоосуна жардам берет, үй-бүлөлөрдү кошумча чыгымдардан коргойт жана саламаттык сактоо системасына болгон жүктү азайтат. Бул коомдук саламаттык сактоодогу эң экономикалык натыйжалуу чаралардын бири. Европа жана Борбордук Азия боюнча маалыматтарга ылайык, иммунизацияга жумшалган ар бир АКШ доллары ооруларга байланыштуу чыгымдардын алдын алуу аркылуу 48ден 76 АКШ долларына чейин экономикалык пайда алып келиши мүмкүн. Ошондуктан эмдөө — бул саламаттык маселеси гана эмес, өлкөнүн келечегине салынган инвестиция. ДССУнун преквалификациясын алганга чейин ар бир вакцина улуттук иммунизация программаларында колдонууга коюлган талаптарга шайкештигин ырастоочу катуу баалоодон өтөт», — деп белгиледи Кыргыз Республикасындагы ЮНИСЕФтин Өкүлүнүн милдетин аткаруучу Ана Даутович.
Вакциналар эл аралык жана мамлекеттик көзөмөлдөн өтөт, мындан тышкары мамлекет аларды сатып алууга олуттуу каражат бөлөт
2025-жылы Кыргызстанда вакциналарды жана керектелүүчү материалдарды сатып алууга 397 миллион сомдон ашык каражат багытталган. Анын ичинде мамлекеттик бюджеттин каражаттары жана Вакциналар жана иммунизация боюнча глобалдык альянстын (ВИГА) колдоосу камтылган.
